Katixa Agirre: habitat berria

Aurrera doa Santutxuko Irakurlearen tartea, 2009ko azken saioa dugu biharkoa eta Fermin Etxegoien gonbidatu dugu Autokarabana bere lehenengo eleberriaz hitz egiteko.

“Badu zerbait liburu horrek” idatzi du Lander Garrok berriki. Zer ote da? Irakurri duzu zuk? Zer iruditu zaizu? Zer galdetu nahiko zenioke Etxegoien jaunari?Iruzkinik bai?

Betiko moduan, Santutxuko AEKn (Arbidea 21, Txurdinaga) bilduko gara arrastiko 20.00etan. Baina etorri ezingo bazenu, blog hau ere irekita duzu edozein komentariorako.

Maialen Lujanbio, 2009ko abenduaren 13an.

Amaia Montero, 2009ko abenduaren 11n.

Liburuek ajea ematen dutela? Ez nuen ideiarik ere, baina antza denez, hala da. Liburuek ajea ematen dute. Eta kasu eman, Durangon liburu asko daude eta, gehiegi aukeran, eta diskoak eta egutegiak eta Egunkaria Libre dioten kamisetak. E-book-ak ere badaude, horiek ere ajerik emango ote dute? Ezingo nuke halakorik ziurtatu, zaila izan baita horiengana gerturatzea, mundu guztiak nahi zituen esku artean erabili, ukitu, botoitxo guztiei sakatu.

Zeren eta batez ere jendea dago Durangon, jende andana. Euskaldunak, katalanak eta senegaldarrak, besteak beste. Gehienak ezezagunak. Batzuk aspaldiko ezagunak, beste batzuk betiko lagunak. Jendea Barrenkalen. Jendea Goienkalen. Jendea Artekalen (ez hainbeste baina). Umeak eta zaharrak. Kazetariak, editoreak eta hormonautikan adituak. Luther Blisset ere hortik dabil, lehenengoz euskaraz. Zakila baten aurrean eskandalizatzen den jendea. Hori zure liburua dela eta ea sinatzea nahi duen galdetzen diozunean lotsagorritzen den jendea.

Eta jendeak ere ajea ematen dute. Aje goxoa, gehienetan (zorionez). Hitzak, barreak eta berriak buruan gelditzen dira zurrunbiloka. Ez dira apaltzen errazak.

Ados: zerbeza ere badago Durangon. Eta ardoa, bazkalorduan. Gin-tonic bat edo beste, akaso. Baina ajea aurretik aipatutako horren errua da.

Eta azokak ateak ixten dituenean, azken zuritoen txanda dator, eta trena harrapatzeko lasterketatxoak. Eta trenean, azkenean ere, liburuak zabaltzeko aukera dago, musika iPodean jotzeko aukera. Eta trenak aurrera egiten duen bitartean, Atxurirantz, Anarik abesten du: “aurrean biderik ez da, norberak egina ez bada”. Eta Lemoan gelditu denerako, Joan Margarit daukat xuxurlaka, Meettok argitaletxeak eskura jarri digun liburu elebidunaren orrialdeetatik: “Entre els desastres apilats com sacs, la vida m’ha deixat el teu amor”.

Horrela sendatzen da ajea, Atxurirantz doan trenean. Horrela, hurrengo urtera arte.

Gustuko dut hitzaldi, mahai-ingur eta konferentzietara joatea, hizlariak edo jorratuko diren gaiak interesgarriak izango direla iruditzen bazait. Beldurra diet ekitaldi hauetako amaierei, mikrofonoa publikoaren esku uzten denean, galdera, erregu eta iruzkinetarako irekita.

Elitista alproja! Herriaren hitza horrela mespretxatzea ere! Tarima gainean dagoenari bakarrik eskaini behar al diot nire arreta?

Bada, printzipioz bai. Hitzaldira joatea erabaki badut, hizlariagatik izan da, tarima gainean dagoenagatik, eta ez bertara bildutako publikoagatik. Gerora gerta daitekeela entzuleen artean ere iruzkin aberasgarri eta ñabardura interesgarriak loratzea? Bada, izan daiteke, baina nire esperientziak dio iruzkin abesgarridun jendea isilik geratu ohi dela, eta aldiz, ezer interesgarririk esateko ez duten horiek mikrofonoa bahitzeko joera daukatela. Beren kasu pertsonal bezain txepela kontatzeko. Jorratzen den gaiarekin zerikusirik ez duen parrastada inkoherentea botatzeko. Etxetik aurrefabrikatua ekarri duten iritzia luzatzeko, entzundako ezerk bere iritziarengan inongo eraginik izan ez duela agerian utziz.

Edozein hitzaldi aipa dezaket adibide gisa, baina aipa dezadan Erika Lust zine porno zuzendariak Bilbon orain dela pare bat aste emandakoa. Porno feministarik egon daiteke? Hura zen gaia, eta horren inguruan aritu zen zuzendari suediarra, berak egiten duen pornoa zergatik kontsideratzen duen feminista azalduz: emakumearen gorputza objektibatzen ez duelako, emakumeak ere sexua gustuko duela errebindikatzen duelako… Eta hara non altxatzen den gizon bat aldarrikatzera pornoa ez dela emakumeentzat (gizonezkoentzat bai, haiek ez baitute ohean nahi dutena lortzen -sic-): emakumeek nahiago dituzte gorteiatze jokoa eta fantasia erromantikoak. Ordura arte ezer entzun izan ez balu bezala. Audientziaren osaketa ia guztiz femeninoari erreparatu gabe. Zertarako? Berak ondo zekien emakumeek zer nahi zuten eta ezin izan zion mikrofono irekiaren tentazioari eutsi.

________________________

Erika Lust zuzendariari buruz gehiago jakiteko eta bere pelikulak streaming bitartez ikusteko hemen bere orria.

Denok ezagutzen ditugu horrelako pertsonak. Arrisku oharra eraman beharko lukete lepotik zintzilik. Orain dela gutxi “pertsona toxikoak” etiketa egokitu zaiela jakin izan dut eta izendapen aparta iruditzen zait. Giroa eta aldartea erabat intoxikatzen dutelako, zinez.

Identifikatu ezin nituenean ez nekien zergatik jartzen nintzen hain urduri pertsona toxiko baten ondoan nengoenean, edo zergatik sentitzen nintzen pott eginda berarekin hitz egin ostean. Orain badakit, eta adi nago. Gauza bera egitea gomendatzen dizuet.

Pertsona toxikoek dena ikusten dute ilun, dena ospel. Baina ez hori bakarrik: zuk ere, eta inguruko edozeinek, dena ilun, dena ospel ikusi arte ez dira konformatuko. Eta okerrago dena: manipulazioaren artean maisu edo maistrak izaki, erraz lortu ohi dute beren helburua.

Pertsona toxikoari bizitza honetako erronkarik txikiena ere eskuraezina iruditzen zaio. Hori ezinezkoa da, e-zi-nez-ko-a, ez ezazu ezta saiatu ere egin, esango dizu, porrotaren bidea grafikoki deskribatuz. Ez dira konturatzen zein mespretxatzaile suertatzen diren jokaera horrekin.

Pertsona toxikoei dena ematen die beldurra. Mundua mehatxuz beteriko oihan umela da. Adibidez, etxeko lubakia utzi eta bidaiatzeari ekitea: zoramena! Eta ez dute bidaiatzen. Ondo da. Baina zuk bidaiatzeko asmoa duzula errebelatzen badiozu, eskuak burura eraman, eta bidaia horretan zure zain dauden arrisku guztiak gogoraraziko dizkizu: lapurretak, bortxaketak, gaixotasun tropikalak…

Ezin dute ezer ospatu, ezer ez baita nahikoa beraientzat. Lan berria? Soldata hobeago merezi zuten. Haurdunaldi bat? Buf, ea arazorik gabe datorren. Eta aldi berean, besteek lortzen duten edozein gauzari inbidia diote.

Urrunetik begiratuta, izugarrizko pena ematen dute pertsona toxikoek. Ezingo dute inoiz bizitza honetan disfrutatu (hurrengoa ere ez, seguru asko). Hurbiletik, berriz… hobe gehiegi ez gerturatzea, maskararik gabe behintzat.

Irakurtzen al dute unibertsitate-ikasleek? Auskalo! Baiezkoan nago (batzuek behintzat, irakurriko dutela) baina badaezpada ere, Leioako campusean martxan jarri nahi dugun Irakurle Klubak ez dizkio inori ateak itxiko. Euskaraz irakurri eta ondoren idazlea/itzultzailea ezagutu nahi baduzu, liburuari buruz hitz egiteko, orain eta hilaren 23ra arte eman dezakezu izena, hurrengo helbideetan.

Euskaraz irakurtzeko zaletasuna dutenentzat (edo zaletasun hori garatu nahi dutenentzat) pentsatuta dago Leioako Irakurle Kluba. Bakarkako lana da irakurtzea, baina irakurritakoaz hitz egitea taldeko jarduna ere izan daiteke. Hilean behin liburu bat irakurri, bildu, komentatu eta egilearekin berarekin egoteko aukera izango dugu. Euskal literatura barru-barrutik ezagutzeko.

Datak:

2009/11/17, 2009/12/15, 2010/02/16, 2010/03/16, 2010/04/20 eta 2010/05/18

(15 ordu)

Ordutegia: Astearteetan (18:00 – 19:30)

Tokia: Leioako Liburutegia

Plaza-kopurua,gehienez 20, gutxienez 10.

Prezioa: 20 €

Aukera askeko kredituak: 1

Arduraduna: Katixa Agirre

Urriko bost ostegunetan mahai-inguru bana antolatu du 111 Akademiak Literaturaren bideak etorkizunean izenburupean. Gaur, Gasteizko txanda da.  Iban Zalduak, Patxi Zubizarretak eta hirurok hartuko dugu parte.
Gasteizko Elkar aretoan izango da iluntzeko 7etan, eta moderatzaile lanetan Ibon Egaña izango dugu. Futurologia ariketa bat funtsean: bolari galdetu beharko diogu zeintzuk izango diren Literaturaren bideak etorkizunean.

.
.

Gaur goizean, lanerako bidean, auto batek gizon bat harrapatzen ikusi dut. Lurrean gelditu da gizajoa, kexuka. Gidaria ere, negarraren hegian. Gerturatu egin naiz, beste bikote bat ere gerturatu da… “anbulantzia bati deitu beharko diogu, ezta?” Telefonoa atera dugu aldi berean bikoteko neskak eta biok, baina nik 911 markatu dut eta telefonoak ez du seinalerik eman batere. Beste neskak deitu behar izan du azkenean.

Gertaerak bi gauza egiaztatu dizkit:

a) Emergentzia egoeretan ezin dela nirekin kontatu
b) Gehiegi ikusi dudala uda honetan Reno 911 telesail txanantea.

.
.

Eta istripua izan duenari laster osatzea opa diot, noski.

Ez dakit Hard Candy pelikula ikusi duzuen. Bertan, hamalau urteko neska batek ustezko pederasta bat drogatu eta bahitzen du. Gizonak, kartzelariaz libratu nahian, bere pederastia publikoki aitortuko duela agintzen dio. “Eta horrekin zer konpontzen dugu?” galdetzen dio neskak. “Horrek nire karrera suntsituko du” erantzuten dio gizonak. Eta neskak, irribarre ziniko bat ahotan: “Bai, noski, Polanskiri Oscarra eman ziotenean bezala, ezta?”.

.

Gaur egungo gizartean pederastaren irudiak ogroarena ordezkatu badu ere, umeekin oheratzen diren gizonak ulertzeko eta bere biktimari errua botatzeko saioak etengabeak dira. Lerrook idazterakoan, Roman Polanski zuzendaria Suitzako kartzela batean dago, Califoniako justiziak hala eskatuta. 1978tik, fidantzapeko askatasuna aprobetxatuta hanka egin zuenetik, bere atzetik dabil.

Zinearen mundua aho batez ia agertu da Polanskiren aldeko. Frantziak eta Poloniak ofizialki eskatu dute bere liberazioa. Prentsan denetariko argumentuak irakurri ditugu, zuzendariaren askatasunaren aldekoak guztiak. Kasu zahar bat dela, propaganda nahia baino ez dagoela afera guztiaren atzean… Beste argudio mota batek Polanskiren biografia (Auschwitz, ghettoa, Manson zoroaren krimenak…) edo talentua (bai, nik ere maite dut Chinatown) gogorarazten du aringarri gisa. Batzuek beren anti-amerikanismoari bazka emateko aprobetxatu dute, eta beste zenbaitek puritano vs. liberalen arteko borroka bihurtu nahi dute afera guztia.

Baina inork gutxik aipatzen du Romanen arazoaren iturburua: 13 urteko ume bat drogatu eta bortxatu zuen. Hala onartu du zuzendariak berak ere. Neskak ezetz esan eta Polanskik aurrera jarraitu zuen: hor dago gakoa. Polanskiren aldekoek ez dute gertaera aipatu ere egin. Zaurian piko ez egiteagatik? Edo benetan ez zaielako hain grabea iruditzen? Azken finean, Hollywoodeko giro horretan, eta neska klase horrekin, eta Polanskiren sentsibilitatea kontuan hartuta…

_____________________________

Asteartean idatzi nuen goiko testua, eta ordutik egia da Polanksirekin hain ulerkor eta xamurrak ez diren iritziak argitaratuz joan direla. Enric Gonzalezek El País-en idatzitakoarekin gelditzen naiz:

Tal vez en el siglo que viene no sea un delito retozar con una niña de 13 años, y el caso de Polanski se asimile al de Oscar Wilde, que se pudrió en una cárcel por ser homosexual y no callárselo. Es posible. Yo espero que no. Espero que la ley y la moral sigan distinguiendo entre niños y adultos, y que los segundos no puedan abusar de los primeros.